Sự kiện do Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp cùng Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN) và Trường Đại học Luật Hà Nội (HLU) tổ chức, thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới chuyên môn trong bối cảnh các tranh chấp xây dựng đang ngày càng gia tăng về cả quy mô lẫn tính chất phức tạp.
Phát biểu khai mạc hội thảo, GS.TS. Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch VIAC nhận định rằng tranh chấp xây dựng hiện là một trong những nhóm tranh chấp lớn và có giá trị cao nhất tại Việt Nam. Với việc Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 sắp có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, ông Hạnh nhấn mạnh việc nắm bắt các thay đổi cốt lõi là yếu tố sống còn để doanh nghiệp thiết lập "lá chắn" rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tỷ trọng các vụ việc xây dựng tại VIAC không ngừng gia tăng trong những năm gần đây đã phản ánh đặc thù rủi ro cao của ngành, đồng thời khẳng định vai trò của trọng tài thương mại như một cơ chế giải quyết linh hoạt, giúp doanh nghiệp tháo gỡ các "nút thắt" về tiến độ và chi phí theo thông lệ quốc tế.
Thông tin về những điểm mới của luật, ông Bùi Văn Dưỡng – Phó Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý Đầu tư Xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết văn bản mới tập trung vào ba nhóm cải cách trọng tâm bao gồm đổi mới phương thức quản lý, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh và phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan quản lý nhà nước với các chủ thể tham gia. Đại diện từ Trường Đại học Luật Hà Nội và SCLVN cũng đánh giá cao việc luật hóa các quy định nhằm tăng cường trách nhiệm của các bên, buộc các nhà thầu và chủ đầu tư phải chuyển đổi tư duy từ "đối phó thủ tục" sang "quản trị thực chất". Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động ứng phó thách thức mà còn hỗ trợ các cơ sở đào tạo luật cập nhật thực tiễn vào giảng dạy.
Một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận sâu tại hội thảo là vấn đề quản lý chi phí và biến động trong hợp đồng. Các chuyên gia như LS. Lê Nết và PGS.TS. Nguyễn Quang Tuyến chỉ ra rằng nhiều dự án hiện nay bị đình trệ do thiếu tiếng nói chung khi giá vật liệu biến động hoặc thiết kế thay đổi. Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 đặt ra yêu cầu khắt khe hơn trong việc kiểm soát chi phí ngay từ giai đoạn chuẩn bị hợp đồng. Việc soạn thảo hợp đồng được khuyến nghị phải là một quá trình đàm phán dựa trên khả năng dự báo rủi ro thực tế, thay vì chỉ sao chép các mẫu có sẵn, nhằm tránh thế bị động và thiệt hại tài chính không đáng có.
Bên cạnh đó, hội thảo cũng đi sâu vào các giải pháp ngăn ngừa tranh chấp thông qua cơ chế bồi thường thiệt hại định trước (Liquidated Damages) và các phương thức giải quyết thay thế. Theo ông Nguyễn Bắc Thủy (Bộ Xây dựng) và LS. Đỗ Khôi Nguyên (Công ty Luật YKVN), việc làm rõ cách thức áp dụng bồi thường trong bối cảnh pháp luật mới sẽ giúp các bên định lượng rủi ro ngay từ khi ký kết, giảm thiểu sự phức tạp khi phải chứng minh thiệt hại thực tế vốn là điểm nghẽn phổ biến trong các vụ kiện tụng ngành xây dựng. Hội thảo khép lại với thông điệp về sự chuẩn bị kỹ lưỡng kiến thức và kỹ năng quản trị hợp đồng chính là nền tảng bền vững để doanh nghiệp xây dựng Việt Nam vươn tầm quốc tế.
