Người Việt ăn muối gấp đôi khuyến nghị: Các hiệp hội ra tuyên bố phòng tim mạch, đột quỵ

Tại chương trình, ba tổ chức chuyên khoa gồm Hội Đột quỵ Việt Nam, Hội Tiết chế Dinh dưỡng Việt Nam và Hội Người giáo dục bệnh đái tháo đường Việt Nam đã chính thức ký kết Tuyên bố đồng thuận về việc giảm tiêu thụ natri, bổ sung kali, tăng cường i-ốt trong muối ăn và áp dụng ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì nhằm ứng phó với gánh nặng bệnh tật hiện nay.

Theo dữ liệu từ Điều tra quốc gia các yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm (STEPS) do Bộ Y tế phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thực hiện, trung bình một người trưởng thành tại Việt Nam tiêu thụ khoảng 8,1 g muối mỗi ngày. Con số này cao gần gấp đôi so với mức khuyến nghị dưới 5 g/ngày của WHO. Tỷ lệ người trưởng thành mắc bệnh tăng huyết áp hiện đạt mức 26,2%. Thói quen tiêu thụ thừa natri được xác định là nguyên nhân trực tiếp làm gia tăng huyết áp, từ đó đẩy cao nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm như nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Trước thực trạng đó, các hiệp hội chuyên ngành khẳng định giảm tiêu thụ natri là biện pháp dự phòng bệnh không lây nhiễm hiệu quả với chi phí hợp lý. Chính sách giảm muối cần được phối hợp song song với việc bảo đảm hàm lượng i-ốt trong gia vị thực phẩm. Người dân được khuyên nên giảm tổng lượng muối sử dụng nhưng cần ưu tiên lựa chọn các loại muối có bổ sung i-ốt. Đồng thời, các chuyên gia nhấn mạnh giải pháp sử dụng muối giảm natri. Đây là loại sản phẩm thay thế muối ăn thông thường bằng cách giảm hàm lượng natri clorua và bổ sung các khoáng chất khác như kali clorua hoặc magiê sulfat, trong đó muối bổ sung kali là phổ biến nhất.

Việc tiêu thụ muối giảm natri bổ sung kali mang lại tác động kép: vừa cắt giảm lượng natri hấp thụ, vừa tăng cường kali hỗ trợ điều hòa huyết áp, từ đó giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ. Theo Hướng dẫn của WHO công bố năm 2025, người trưởng thành (ngoại trừ phụ nữ mang thai và trẻ em) có thể cân nhắc chuyển sang dùng muối giảm natri có chứa kali. Tuy nhiên, khuyến nghị này không áp dụng cho người bị suy giảm chức năng thận hoặc có các tình trạng sức khỏe ảnh hưởng đến khả năng bài tiết kali. Những người đang mắc bệnh mạn tính hoặc dùng thuốc cần tham khảo ý kiến y tế trước khi đổi loại muối sử dụng.

Đối với sinh hoạt hằng ngày, người dân được khuyến cáo chủ động giảm muối, nước mắm, nước tương, bột nêm và các loại gia vị giàu natri trong chế biến; hạn chế thực phẩm chế biến sẵn; tăng cường ăn rau quả tươi phù hợp với sức khỏe; đồng thời đọc kỹ hàm lượng natri ghi trên nhãn thực phẩm để kiểm soát tổng lượng tiêu thụ.

Phát biểu tại phiên thảo luận, PGS.TS. Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia nhấn mạnh rằng phần lớn lượng natri trong bữa ăn của người Việt đến từ gia vị nêm nếm và thực phẩm chế biến sẵn. Vì vậy, việc giảm tiêu thụ natri là một trong những giải pháp hiệu quả cao để phòng ngừa tăng huyết áp và đột quỵ. Viện Dinh dưỡng Quốc gia sẽ tiếp tục cung cấp các bằng chứng khoa học và hỗ trợ kỹ thuật để thúc đẩy các giải pháp phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Đồng quan điểm, GS.TS. Lê Danh Tuyên, Chủ tịch Hội Tiết chế Dinh dưỡng Việt Nam cho biết bên cạnh chế độ ăn đa dạng, muối giảm natri bổ sung kali là một giải pháp có chi phí hợp lý để đưa vào các chiến lược giảm tiêu thụ natri cộng đồng.

Đại diện quốc tế, Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng Đại diện Văn phòng WHO tại Việt Nam nhận định việc ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì là công cụ trực quan hỗ trợ người tiêu dùng nhận biết nhanh thành phần để đưa ra lựa chọn thực phẩm lành mạnh. Đây cũng là nội dung phù hợp với Chiến lược Quốc gia về Dinh dưỡng giai đoạn 2021–2030.

Về mặt chính sách, trong giai đoạn 2026–2027, Bộ Y tế đang chủ trì sửa đổi Luật An toàn thực phẩm. Các chuyên gia đề xuất đưa quy định ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì thành yêu cầu bắt buộc nhằm hỗ trợ người dân và thúc đẩy doanh nghiệp cải tiến sản phẩm. Song song đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang rà soát, sửa đổi các quy định quản lý sản xuất, kinh doanh muối để hỗ trợ thị trường muối giảm natri phát triển phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt Nam.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia đã thành công trong việc cắt giảm natri tiêu thụ. Giáo sư Bruce Neal từ Viện Nghiên cứu Sức khỏe Toàn cầu George (Australia) chia sẻ rằng việc chuyển đổi từ muối ăn thông thường sang muối giảm natri bổ sung kali là một giải pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao trong việc hạ huyết áp và giảm tỷ lệ tử vong sớm. Tại Trung Quốc, cơ quan quản lý đã ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc về muối ăn từ năm 2015, bao gồm định nghĩa và quy chuẩn cho muối giảm natri nhằm khuyến khích người dân tiếp cận sản phẩm này với giá thành hợp lý. Sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách quản lý và nhận thức cộng đồng được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam tránh được nhiều ca tử vong không đáng có do các bệnh lý tim mạch và đột quỵ trong thời gian tới.