Luật Dầu khí mới và bước chuyển mình sang hệ sinh thái năng lượng xanh

Sau nhiều thập niên khai thác, công nghiệp dầu khí Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lớn khi các mỏ chủ lực bước vào giai đoạn suy giảm sản lượng tự nhiên, trong khi nhu cầu năng lượng nội địa liên tục gia tăng. Bên cạnh những biến động địa chính trị toàn cầu, cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi toàn diện mô hình phát triển. Phát biểu khai mạc, ông Đào Quang Bính, Tổng Thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng biên tập, Tổng Thư ký Tòa soạn Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, nhấn mạnh yêu cầu hiện nay không chỉ là bảo đảm nguồn cung năng lượng mà còn phải định hình lại chất lượng phát triển trên toàn bộ chuỗi giá trị dầu khí.

Để tạo nền tảng pháp lý cho giai đoạn mới, Quốc hội đã ban hành Luật Dầu khí năm 2026 (có hiệu lực từ ngày 1/3/2027). Theo ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, các điểm mới của Luật tập trung vào phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường thu hút đầu tư và nâng cao hiệu quả vận hành các dự án có quy mô vốn lớn, yêu cầu kỹ thuật cao.

Ở góc độ chiến lược, TS. Đặng Thị Thu Hoài, Trưởng Phòng Kinh tế Ngành và Địa phương (Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương), nhận định Petrovietnam cần tái cấu trúc theo hướng khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên còn lại, phát triển năng lượng công nghệ cao và hình thành hệ sinh thái công nghiệp năng lượng. Việc ứng dụng tự động hóa, bảo trì dự đoán và trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành chìa khóa giúp kiểm soát rủi ro, tối ưu chi phí và kéo dài vòng đời các công trình năng lượng.

Đại diện doanh nghiệp, ông Đặng Thanh Tùng, Phó Trưởng ban Chiến lược Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), cho biết Tập đoàn đang chuyển mình từ mô hình dầu khí truyền thống sang hệ sinh thái rộng lớn gồm ba trụ cột: năng lượng, công nghiệp và dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao. Với lợi thế kinh nghiệm thi công công trình biển và hạ tầng sẵn có, Petrovietnam đang mở rộng không gian phát triển sang các lĩnh vực năng lượng mới như điện gió ngoài khơi, hydro xanh, amoniac xanh, công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon (CCUS) cũng như giảm phát thải metan.

Để biến các mục tiêu trên thành dự án thực tế, các đại biểu tại diễn đàn nhất trí rằng chính quyền cần sớm xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro đầu tư dài hạn, hoàn thiện chính sách giá minh bạch và bảo đảm sự đồng bộ giữa Luật Dầu khí với Luật Điện lực, Đất đai và Môi trường, kết nối hiệu quả từ nguồn cung đến các trung tâm công nghiệp và thị trường tiêu thụ.